20:47 pm - Sunday December 21, 2014

BASİT MAKİNELERİN ÖZELLİKLERİ ve BASİT MAKİNE ÇEŞİTLERİ HAKKINDA BİLGİ

BASİT MAKİNELERİN ÖZELLİKLERİ ve BASİT MAKİNE

 

Günlük hayatta bir işi daha kolay yapabilmek için kullandığımız, genellikler kuvvetten kazanç sağlayan fakat iş ya da enerjiden kazanç sağlamayan makinelere basit makineler denir. Günlük hayatta kullandığımız pense, makas, keser, kalemtraş, tekerlek…vb. basit makinelere örnektir.

 

Basit makineler ile aynı anda kuvvetten, hızdan ve yoldan kazanç sağlanmaz. Birinden kazanç varsa diğerlerinden aynı oranda kayıp vardır. Kuvvetten ne kadar kazandırıyorsa aynı oranda yoldan kaybettirir.

 

KALDIRAÇLAR

 

Kaldıraçlar sabit bir destek üzerinde hareket edebilen sağlam çubuklardır. Kaldıracın etrafında dönebildiği noktaya destek denir. Destek ile yük arasındaki uzaklığa yük kolu, uygulanan kuvvet ile destek arasındaki uzaklığa ise kuvvet kolu denir.

 

 

Tüm kaldıraç çeşitlerinde;          Kuvvet x Kuvvet kolu = Yük x Yük kolu

bağıntısı kullanılır

 

 

 MAKARALAR

Makaralar iş kolaylığı sağlayan makinelerdir. Sabit ve hareketli olmak üzere iki çeşittir.

 

 

 

 

Sabit makaralarda kuvvetin yönü değiştirilerek iş kolaylığı sağlar. Kuvvetten ya da yoldan kazanç yoktur.

 

Kuvvet = yük

 

 

 

 

Hareketli makaralarda kuvvetten kazanç yoldan ise kayıp vardır.

Kuvvet = Yük/2

 

EĞİK DÜZLEM

 

Ağır yükleri küçük kuvvetlerle bulundukları yerden daha yükseğe çıkarmak için eğik düzlemden yararlanılır. Bir ucu yerden daha yüksekte bulunan yatay düz yüzeye eğik düzlem denir.

 

Kuvvet ve yükün yaptığı iş aynı olduğundan;

 

Kuvvet x eğik düzlemin boyu = yük x  yükseklik

bağıntısı kurulur.

 

 

 

 

 

 

ÇIKRIKLAR

Çıkrık, silindir ve silindirin dönme miline bağlı bir koldan oluşur. Kuyulardan su çekmek için kullanılan makineler çıkrığa örnektir.

 

 

 

Çıkrıkta yük, silindirin çevresine dolanan ipe asılır. Kuvvet ise çıkrık koluna uygulanır. Çıkrık dakaldıraç gibi çalışır. Silindirin yarıçapı r, çıkrık kolunun uzunluğu ise R dir.

 

 

 

Kuvvet x R = Yük x r

 

bağıntısı kullanılır.

 

DİŞLİ ÇARKLAR  

Dişli çarklar, üzerinde eşit aralıklarla dişler bulunan ve bir eksen etrafında dönen tekerleklerdir. Dişler çarkların birbirine geçmesini sağlar.

 

 

 

Şekil I                                            Şekil II

 

 

Şekil I deki dişlilerin dönüş yönleri ve dönme sayıları aynıdır.

 

Dişliler şekil II deki gibi birbirine geçmiş ise ters yönde hareket ederler.

Dişlilerde dönme sayısı yarıçap veya diş sayısı ile ters orantılıdır.

N1= küçük dişilinin tur sayısı                   N2= büyük dişlinin tur sayısı

r= Küçük dişlinin yarıçapı                                r2 = Büyük dişilinin yarıçapı

 

Dişlilerde ;     N1 x r= N2 x r2            bağıntısı kullanılır.

 

 

VİDALAR

Üzerinde küçük eğimli diş bulunan silindire vida denir. Yani vida, bir silindir üzerine sarılmış eğik düzlemdir.

Vidada iki diş arasındaki uzaklığa vida adımı denir. a ile gösterilir.

 

 

 

 

Vida her dönmede bir vida adımı kadar bulunduğu zeminde içeri girer.

 

 

KASNAKLAR

Kasnaklar dişleri olmayan tekerleklerdir. Bağlantı şekillerine göre dönme yönleri değişir

 

 

Kasnaklar yandaki şekildeki gibi bağlı olduklarında dönme yönleri aynıdır.

Kasnaklar yandaki şekildeki gibi çapraz bağlandığında birbirleri ile zıt yönde dönerler.

 

 

Tüm kasnak çeşitlerinde dönme sayıları yarıçapları ters orantılıdır. Yani yarıçapı küçük olan kasnak yarıçapı büyük olan kasnağa göre daha fazla döner.

 

KALDIRAÇLAR

F: Kuvvet           x: Kuvvet Kolu     P:Yük        y: Yük Kolu

Kaldıraç Çeşitleri:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MAKARALAR

(MAKARALARIN AĞIRLIKLARI VE SÜRTÜNME ÖNEMSENMEZSE)

Sabit Makara

 

 

 

 

Hareketli Makara

 

 

 

 

PALANGALAR:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Örnek Palanga:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tüm makara sistemlerinde, ip üzerindeki tüm noktalarda gerilmeler aynıdır.

 

EĞİK DÜZLEM

 

 

 

 

 

 

 

 

ÇIKRIK

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DİŞLİLER

Ortak Eksenli Dişliler

Ortak eksenli dişliler birbirine perçinlidir ve her ikisinin tur sayıları birbirine eşittir.

 

 

 

 

 

 

 

 

Farklı Eksenli Dişliler

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KASNAKLAR

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lütfen beğendiğiniz ve işinize yarayan yazılar hakkında yorumlarınızı ve teşekkürlerinizi eksik etmeyiniz…

Filed in: FEN VE TEKNOLOJİ KONU ANLATIMI

No comments yet.

Leave a Reply